Türkiye’de emeklilik sistemi yeniden tartışmaların merkezine oturdu. Özellikle 9 Eylül 1999 sonrası sigortalı olan milyonlarca çalışan, EYT düzenlemesinin ardından oluşan yaş farkının giderilip giderilmeyeceğini merak ediyor. 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 arasında yalnızca bir günlük fark bulunmasına rağmen, emeklilik yaşı açısından ortaya çıkan 15 ila 17 yıllık uçurum kamuoyunda “adalet” tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Seçim sürecine yaklaşılırken, EYT sonrası yeni düzenleme gelip gelmeyeceği sorusu daha yüksek sesle dile getiriliyor.

Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesi ile 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi bulunan vatandaşlar için yaş şartı kaldırılmıştı. Bu düzenleme milyonlarca kişiye emeklilik kapısını açtı. Ancak 9 Eylül 1999 tarihinde ve sonrasında sigortalı olanlar için sistem tamamen farklı işliyor.

Bu tarihten sonra sigorta girişi olan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaş şartına tabi tutuldu. Yalnızca bir günle belirlenen bu sınır, emeklilik tarihini 15 ila 17 yıl ileriye taşıyabiliyor. İşte kamuoyunda “9 Eylül 1999 mağduriyeti” olarak adlandırılan durum tam da bu noktada ortaya çıkıyor. Çalışanlar, yaş şartındaki bu sert geçişin kademeli bir sisteme dönüştürülmesini talep ediyor.

EYT sonrası yeni düzenleme tartışmalarında en çok konuşulan model “kademeli emeklilik” formülü. Bu sistem, ani yaş sıçramasını yumuşatarak daha dengeli bir geçiş öngörüyor. 1999 sonrası sigortalılar için yaş şartının sigorta başlangıç yılına göre birkaç yıl düşürülmesi senaryolar arasında yer alıyor.

Uzmanlar, hazırlanacak olası düzenlemenin üç temel ilkeye dayanması gerektiğini vurguluyor:

Yaklaşık 3 milyon 800 bin kişiyi ilgilendirdiği ifade edilen kademeli emeklilik düzenlemesi, sosyal güvenlik sistemi açısından ciddi bir maliyet hesabı gerektiriyor. Bu nedenle teknik çalışmaların titizlikle yürütülmesi gerektiği belirtiliyor.

Emeklilik sistemindeki ikinci önemli kırılma tarihi ise 1 Mayıs 2008. Bu tarihten sonra yaş şartı kademeli şekilde artırılarak 65 yaşa kadar çıkarıldı. Sosyal Güvenlik Kurumu verilerine göre, 2008 sonrası sigortalılar daha uzun bir çalışma süresiyle karşı karşıya.

Bu nedenle olası bir EYT sonrası yeni düzenleme hazırlanırken yalnızca 1999 sonrası değil, 2008 sonrası çalışanların da sisteme bakışı dikkate alınmak zorunda. Aksi halde bir mağduriyet giderilirken başka bir kesim için yeni bir adaletsizlik doğabileceği uyarısı yapılıyor.

Kulislerde farklı senaryolar konuşulsa da şu an için Meclis’e sunulmuş resmi bir yasa teklifi bulunmuyor. Ancak seçim atmosferine girilirken milyonlarca çalışanın beklentisi, kademeli emeklilik formülünün gündeme alınıp alınmayacağı yönünde yoğunlaşıyor.

EYT sonrası yeni düzenleme konusu, hem ekonomik dengeler hem de siyasi gündem açısından dikkatle değerlendiriliyor. Özellikle 9 Eylül 1999 mağduriyeti tartışması, önümüzdeki dönemde daha fazla konuşulacak başlıklar arasında yer alacak gibi görünüyor.