DIŞ TİCARETTE İHRACAT BİRİM DEĞERİ ARTIYOR, MİKTAR GERİLİYOR
TÜİK, 2026 Ocak ayında Türkiye’nin dış ticaretine ilişkin verileri açıkladı. Bu verilere göre, ihracat birim değeri, bir önceki yılın aynı ayına göre %13,0 artış gösterdi. Ancak buna karşın, ihracat miktar endeksi, yıllık bazda %15,1 azaldı. Yani, ihracat fiyatları artarken, dışarıya satılan ürün miktarındaki düşüş dikkat çekiyor.
SEKTÖREL DEĞİŞİMLER: GIDA, İÇECEK VE TÜTÜNDE ARTIS, YAKITTA AZALMA
İhracatın alt sektörlerinde de önemli değişiklikler yaşandı. Gıda, içecek ve tütün ürünlerinde ihracat birim değeri %15,4 artarken, ham maddelerde (yakıt hariç) %10,5’lik bir artış kaydedildi. Ancak yakıtlarda %9,8’lik bir azalma görüldü. İmalat sanayinde ise gıda, içecek ve tütün hariç %14,0’lık bir artış kaydedildi. Bu artışlar, Türkiye’nin ihracatında fiyatlardaki yükselişi gösterirken, ihracat miktar endeksi %15,1 geriledi. Özellikle yakıt sektöründe %20,8’lik düşüş yaşanması, dış ticaret dengesini etkileyen önemli bir faktör oldu.
İTHALATTA ARTIŞ, MİKTARDA DÜŞÜŞ
Öte yandan, ithalat tarafında da bazı önemli değişiklikler yaşandı. İthalat birim değer endeksi Ocak 2026’da %6,3 artarken, ithalat miktar endeksi %5,8 azaldı. Bu da ithalat fiyatlarının arttığını, ancak ithalatın miktarının gerilediğini gösteriyor. Gıda, içecek ve tütün ürünlerinde ithalat birim değeri %7,3 artarken, yakıtlarda ise %16,9’luk bir azalma kaydedildi. Ham maddelerde %2,1 ve imalat sanayinde %9,3’lük artışlar yaşandı. İthalat miktar endeksinde ise, gıda, içecek ve tütün ürünlerinde %4,5, yakıtlarda %3,3, imalat sanayinde ise %3,5’lik bir azalma kaydedildi.
MEVSİMSEL VE TAKVİMSEL ETKİLERDEN ARINDIRILMIŞ VERİLER
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre, ihracat miktar endeksi, Aralık 2025’te 146,4 iken, Ocak 2026’da %5,0 azalarak 139,1’e geriledi. Bu, dış ticaretin ocak ayında bir miktar yavaşladığını gösteriyor. Aynı dönemde ithalat miktar endeksi ise %3,0 düşerek 126,7’ye indi. Bu veriler, Türkiye'nin dış ticaretinin özellikle Ocak ayında nasıl bir seyir izlediğini ve yılın başında ticaretin nasıl bir tablo oluşturduğunu ortaya koyuyor.
DIŞ TİCARET HADDİ 95,3’E YÜKSELDİ
Dış ticaret haddi, ihracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanıyor. 2026 Ocak ayında dış ticaret haddi 95,3 olarak gerçekleşti. Bu, bir önceki yılın Ocak ayına göre 5,7 puanlık bir artış kaydedildi. Dış ticaret haddindeki bu artış, ihracat fiyatlarındaki yükselişin ithalat fiyatlarının artışından daha fazla olduğunu gösteriyor.
İHRACATIN DÜŞÜŞÜNÜN NEDENLERİ
İhracatın miktarındaki düşüşün başlıca sebepleri arasında küresel ekonomik koşullar, döviz kurlarındaki dalgalanmalar ve bazı sektörlerdeki talep azalışı yer alıyor. Ayrıca, dış piyasalarda yaşanan belirsizlikler ve Türkiye’nin bazı ihracat sektörlerinde karşılaştığı rekabetin artması da ihracatın miktarını olumsuz etkileyen faktörler arasında. Özelikle yakıt ve enerji ürünlerinde yaşanan düşüş, bu alandaki fiyatlar ve talep artışındaki yavaşlama nedeniyle daha belirginleşti.
İTHALATIN YAVAŞLAMASI
İthalat tarafında yaşanan sınırlı artış ise, Türkiye’nin dış ticaretinde daha dengeli bir tablo ortaya çıkmasına neden oldu. Ancak ithalat miktarındaki düşüş, özellikle yüksek enerjili ürünler ve bazı tüketim mallarında talep daralması nedeniyle yaşandı. Ayrıca, dünya genelindeki ekonomik yavaşlama ve küresel ticaretin daralması ithalatı sınırlayan faktörler arasında.
TÜRKİYE’NİN DİĞER ÜLKELERLE TİCARET DENGESİ
Ocak 2026 verileri, Türkiye’nin dış ticaretinin önemli bir bölümünün Avrupa Birliği ve Orta Doğu ülkeleri ile yoğunlaştığını gösteriyor. Bu bölgelerdeki ekonomik faaliyetlerin güçlü olması, Türkiye’nin bu ülkelerle yaptığı ticaretin artmasına neden oldu. Özellikle ihracatta Avrupa Birliği ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkenin talebinin artması Türkiye’nin dış ticaretinde önemli bir rol oynuyor.
